Bước sang tháng 01/2026, kế toán trong mọi loại hình doanh nghiệp đều phải thích ứng với một loạt chính sách mới quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quy trình hạch toán, lập báo cáo, quyết toán thuế và quản trị tài chính nội bộ. Trong đó nổi bật nhất là Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức thay thế Thông tư 200, mang đến thay đổi căn bản trong hệ thống tài khoản kế toán, chứng từ kế toán, báo cáo tài chính và cách ghi nhận nghiệp vụ. Trong bài viết dưới đây, ACMan sẽ giúp các bạn tổng hợp những chính sách kế toán mới từ tháng 01/2026.
1. Hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp từ ngày 01/01/2026
Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC ngày 27/10/2025 hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026.
Theo đó, doanh nghiệp có thể tự thiết kế mẫu chứng từ và mẫu sổ kế toán với điều kiện phải tuân thủ Luật Kế toán và ban hành Quy chế hạch toán kế toán về các nội dung sửa đổi, bổ sung để làm cơ sở thực hiện.
Bên cạnh đó, hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC cũng có nhiều điểm thay đổi đáng chú ý, bao gồm:
– Loại bỏ một số tài khoản không còn phù hợp với thực tiễn quản lý hiện nay, như: TK 161, TK 441, TK 611, TK 631.
– Bổ sung các tài khoản mới nhằm phản ánh đầy đủ hơn bản chất nghiệp vụ kinh tế phát sinh, tiêu biểu như: TK 215 – Tài sản sinh học, TK 332 – Phải trả cổ tức, lợi nhuận hay TK 82112 – Chi phí thuế TNDN.
– Đổi tên một số tài khoản kế toán để phản ánh chính xác hơn nội dung kinh tế, ví dụ: TK 112 được đổi tên từ “Tiền gửi ngân hàng” thành “Tiền gửi không kỳ hạn”.
– Doanh nghiệp được phép sửa đổi, bổ sung tên gọi, số hiệu, kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản kế toán cho phù hợp với đặc điểm hoạt động và yêu cầu quản trị của đơn vị. Trường hợp thực hiện các điều chỉnh này, doanh nghiệp phải ban hành Quy chế hạch toán kế toán tương ứng để làm cơ sở triển khai.
Ngoài những thay đổi về chứng từ và hệ thống tài khoản, Thông tư 99/2025/TT-BTC còn bổ sung quy định mới về phương pháp chuyển đổi Báo cáo tài chính lập bằng ngoại tệ sang Đồng Việt Nam, nhằm thống nhất cách xử lý số liệu đối với các doanh nghiệp có hoạt động bằng ngoại tệ. Đồng thời, Thông tư cũng đổi tên “Bảng cân đối kế toán” thành “Báo cáo tình hình tài chính”,…
Nhìn chung, Thông tư 99/2025/TT-BTC mang tính cải cách mạnh mẽ, yêu cầu doanh nghiệp và bộ phận kế toán cần nghiên cứu kỹ, chuẩn bị lộ trình chuyển đúng quy định nhằm hạn chế rủi ro trong công tác kế toán – tài chính.
2. Quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính về thuế hóa đơn từ ngày 16/01/2026
Chính phủ ban hành Nghị định 310/2025/NĐ-CP ngày 02/12/2025 sửa đổi Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn, có hiệu lực thi hành từ ngày 16/01/2026.
Theo đó, Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Điều 19 Nghị định 125/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính về thuế đối với tổ chức, cá nhân liên quan như sau:
– Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng đối với hành vi cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến xác định nghĩa vụ thuế, tài khoản của người nộp thuế theo quy định của pháp luật hoặc yêu cầu của cơ quan thuế quá thời hạn quy định từ 05 ngày trở lên.
– Phạt tiền từ 6.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:
- Cung cấp không chính xác thông tin liên quan đến tài sản, quyền, nghĩa vụ về tài sản của người nộp thuế do mình nắm giữ; thông tin, tài liệu liên quan đến xác định nghĩa vụ thuế của người nộp thuế theo quy định của pháp luật hoặc theo yêu cầu của cơ quan thuế;
- Cung cấp không chính xác thông tin liên quan đến tài khoản của người nộp thuế tại tổ chức tín dụng, kho bạc nhà nước, chi nhánh ngân hàng nước ngoài theo quy định của pháp luật hoặc theo yêu cầu của cơ quan thuế;
- Cung cấp không chính xác thông tin liên quan đến tiền lương, tiền công hoặc thu nhập của người nộp thuế do mình nắm giữ theo quy định của pháp luật hoặc theo yêu cầu của cơ quan thuế.
– Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 16.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:
- Không cung cấp thông tin liên quan đến tài sản, quyền, nghĩa vụ về tài sản của người nộp thuế do mình nắm giữ; thông tin, tài liệu liên quan đến xác định nghĩa vụ thuế của người nộp thuế theo quy định của pháp luật hoặc theo yêu cầu của cơ quan thuế;
- Không cung cấp thông tin liên quan đến tài khoản của người nộp thuế tại tổ chức tín dụng, kho bạc nhà nước, chi nhánh ngân hàng nước ngoài theo quy định của pháp luật hoặc theo yêu cầu của cơ quan thuế;
- Không cung cấp thông tin liên quan đến tiền lương, tiền công hoặc thu nhập của người nộp thuế do mình nắm giữ theo quy định của pháp luật hoặc theo yêu cầu của cơ quan thuế;
- Thông đồng, bao che người nộp thuế trốn thuế, không thực hiện quyết định cưỡng chế hành chính thuế, trừ hành vi không trích chuyển tiền từ tài khoản của người nộp thuế quy định tại Điều 18 Nghị định 125/2020/NĐ-CP.
– Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác đối với hành vi quy định tại khoản 2 và điểm a, b, c khoản 3 Điều 19 Nghị định 125/2020/NĐ-CP (sửa đổi tại Nghị định 310/2025/NĐ-CP).
3. Hướng dẫn kế toán quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm y tế, quỹ bảo hiểm thất nghiệp từ ngày 01/01/2026
Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Thông tư 107/2025/TT-BTC ngày 14/11/2025 hướng dẫn kế toán quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm y tế, quỹ bảo hiểm thất nghiệp, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026.
Theo đó, quy định về sắp xếp tài liệu kế toán để lưu trữ theo Điều 9 Thông tư 107/2025/TT-BTC như sau:
– Tài liệu kế toán quỹ bảo hiểm phải được cơ quan bảo hiểm xã hội đưa vào lưu trữ theo quy định hiện hành của pháp luật kế toán.
– Trước khi đưa tài liệu kế toán vào lưu trữ, cơ quan bảo hiểm xã hội phải tổ chức kiểm tra, đối chiếu, đảm bảo tài liệu kế toán đưa vào lưu trữ phải bao gồm đầy đủ các hồ sơ tài liệu có liên quan đến việc hạch toán, ghi sổ kế toán cần phải lưu trữ theo quy định; tài liệu đưa vào lưu trữ phải là tài liệu đã hoàn chỉnh, trong đó phản ánh đầy đủ chỉ tiêu, thông tin, số liệu và đã có đầy đủ các yếu tố pháp lý trên tài liệu lưu trữ theo đúng quy định, nếu là lưu trữ tài liệu bản giấy còn phải được đóng dấu đầy đủ, sắp xếp, phân loại đóng thành tập chắc chắn. Cơ quan bảo hiểm xã hội phải kiểm tra, phân loại để không đưa vào lưu trữ các tài liệu không thuộc trách nhiệm lưu trữ của kế toán.
– Tài liệu kế toán được đưa vào bảo quản, lưu trữ phải đảm bảo đầy đủ, an toàn, nguyên vẹn theo đúng quy trình, thời hạn quy định của pháp luật kế toán, pháp luật khác có liên quan. Tài liệu kế toán đưa vào lưu trữ phải được sắp xếp có hệ thống, đảm bảo khoa học, theo thứ tự, dễ tra cứu và sử dụng khi cần thiết. Thông tin, số liệu đưa vào lưu trữ phải phù hợp với thông tin đã ghi sổ kế toán. Nghiêm cấm việc để thất lạc hồ sơ, tài liệu kế toán đang trong thời gian phải lưu trữ theo quy định.
– Cơ quan bảo hiểm xã hội phải cử người làm nhiệm vụ bảo quản, lưu trữ hồ sơ, tài liệu kế toán các quỹ bảo hiểm; phải mở sổ theo dõi tài liệu lưu trữ, bảo quản tài liệu kế toán quỹ bảo hiểm lưu trữ đảm bảo đầy đủ, nguyên vẹn, an toàn, không được để xảy ra thất lạc, hư hỏng, sửa chữa tẩy xóa trên tài liệu bản giấy hoặc làm sai lệch dữ liệu điện tử trong suốt thời gian bảo quản, lưu trữ.
4. Hướng dẫn lập báo cáo tài chính hợp nhất của đơn vị kế toán hành chính, sự nghiệp từ ngày 01/01/2026
Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Thông tư 108/2025/TT-BTC ngày 14/11/2025 hướng dẫn lập báo cáo tài chính hợp nhất của đơn vị kế toán hành chính, sự nghiệp, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026, áp dụng cho việc lập báo cáo tài chính hợp nhất của đơn vị kế toán cấp trên từ năm tài chính 2025.
Cụ thể, mục đích của việc lập báo cáo tài chính hợp nhất như sau:
– Báo cáo tài chính hợp nhất được lập để phục vụ mục đích chung, số liệu được lập và trình bày trên cơ sở kế toán dồn tích; dùng để cung cấp các thông tin về tình hình tài chính, kết quả hoạt động và các luồng tiền của đơn vị kế toán cấp trên cho cơ quan tài chính, cơ quan có thẩm quyền và cơ quan, đơn vị có liên quan; là cơ sở số liệu tin cậy, đầy đủ về tài chính, nguồn lực của đơn vị kế toán cấp trên, giúp các cơ quan chức năng quyết định các vấn đề có liên quan, đưa ra các chính sách phù hợp với nguồn lực hiện có, khả năng hoạt động và việc hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ được giao.
– Thông tin trình bày trên báo cáo tài chính hợp nhất giúp tăng cường tính minh bạch, công khai về tài chính, trên cơ sở đó có thể đánh giá hoạt động, tính hiệu quả về việc tiếp nhận và sử dụng các nguồn lực tại các đơn vị kế toán cấp trên trong một năm tài chính, giúp đưa ra các quyết định kịp thời về việc phân bổ các nguồn lực một cách phù hợp.
– Ngoài các mục đích nêu trên, trường hợp cần sử dụng thông tin, số liệu trên báo cáo tài chính hợp nhất của đơn vị kế toán được lập theo quy định tại Thông tư này cho các mục đích cụ thể khác thì người sử dụng báo cáo tài chính hợp nhất cần phải xem xét sự phù hợp của thông tin, số liệu trình bày trên các báo cáo này với các mục đích cần sử dụng thông tin, số liệu. Cơ quan đơn vị sử dụng báo cáo tài chính/báo cáo tài chính hợp nhất lập theo quy định của Thông tư 108/2025/TT-BTC không được yêu cầu đơn vị điều chỉnh số liệu cho các mục đích khác.
5. Hướng dẫn nguyên tắc kế toán áp dụng đối với doanh nghiệp môi giới bảo hiểm từ ngày 01/01/2026
Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Thông tư 101/2025/TT-BTС ngày 29/10/2025 hướng dẫn nguyên tắc kế toán áp dụng đối với doanh nghiệp môi giới bảo hiểm, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026 và áp dụng từ năm tài chính 2026.
Theo đó, hướng dẫn nguyên tắc kế toán một số nghiệp vụ kinh tế của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm như sau:
– Đối với Quỹ dự trữ bắt buộc: Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm áp dụng tài khoản “Quỹ khác thuộc vốn chủ sở hữu” để phản ánh tình hình trích lập, sử dụng Quỹ dự trữ bắt buộc và trình bày Quỹ dự trữ bắt buộc là Quỹ khác thuộc vốn chủ sở hữu trên báo cáo tài chính và thuyết minh theo quy định của Chế độ kế toán doanh nghiệp. Việc trích lập và sử dụng Quỹ dự trữ bắt buộc phải tuân thủ quy định của pháp luật về kinh doanh bảo hiểm và các quy định pháp luật khác có liên quan.
– Đối với thời điểm ghi nhận các khoản doanh thu:Trường hợp pháp luật về kinh doanh bảo hiểm quy định thời điểm ghi nhận các khoản doanh thu của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm khác với Chế độ kế toán doanh nghiệp thì doanh nghiệp môi giới bảo hiểm thực hiện theo quy định của pháp luật về kinh doanh bảo hiểm.
– Đối với các khoản hoàn, giảm hoa hồng môi giới bảo hiểm và các khoản khác có bản chất tương tự: Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm phản ánh là khoản giảm trừ doanh thu và hạch toán kế toán theo quy định của Chế độ kế toán doanh nghiệp.
– Đối với việc hợp tác môi giới bảo hiểm: Các bên chia sẻ doanh thu và chi phí chung từ hoạt động hợp tác môi giới bảo hiểm theo thỏa thuận hợp tác giữa các bên.
Trường hợp doanh nghiệp môi giới bảo hiểm có toàn quyền quyết định về giá trị hợp đồng môi giới và gánh chịu mọi rủi ro phát sinh từ hợp đồng, thì khoản chi cho bên hợp tác môi giới bảo hiểm được hạch toán là chi phí trong kỳ phát sinh của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm.
– Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm phải hạch toán kế toán các khoản chi phí hoạt động môi giới bảo hiểm theo quy định tại Điều 83 Nghị định 46/2023/NĐ-CP là giá vốn hàng bán. Đồng thời phải trình bày và thuyết minh giá vốn hàng bán trên Báo cáo tài chính theo quy định của Chế độ kế toán doanh nghiệp.
>>> Xem thêm:
Tổng hợp điểm mới Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200 chế độ kế toán doanh nghiệp
6. Quy định về kiểm toán độc lập đối với tổ chức tín dụng là hợp tác xã từ ngày 01/01/2026
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành Thông tư 42/2025/TT-NHNN ngày 11/11/2025 quy định về kiểm toán độc lập đối với tổ chức tín dụng là hợp tác xã, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026.
Theo đó, phạm vi kiểm toán độc lập đối với tổ chức tín dụng là hợp tác xã như sau:
– Tổ chức tín dụng là hợp tác xã phải lựa chọn tổ chức kiểm toán độc lập theo quy định của Thông tư 42/2025/TT-NHNN để thực hiện:
- Kiểm toán báo cáo tài chính;
- Dịch vụ bảo đảm đối với hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ trong việc lập và trình bày báo cáo tài chính đối với ngân hàng hợp tác xã và quỹ tín dụng nhân dân có tổng tài sản từ 50 tỷ đồng trở lên tại thời điểm ngày 30 tháng 9 của năm trước liền kề năm kiểm toán.
– Việc soát xét báo cáo tài chính bán niên, kiểm toán báo cáo quyết toán dự án hoàn thành và các công việc kiểm toán khác của tổ chức tín dụng là hợp tác xã (nếu có) thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan.
Tháng 01/2026 đánh dấu khởi đầu của một năm tài chính với nhiều chính sách kế toán – thuế – nhân sự mới đầy thách thức, nhưng cũng là cơ hội để doanh nghiệp hoàn thiện hệ thống quản trị, minh bạch số liệu và tuân thủ pháp luật. Việc nắm bắt đầy đủ các chính sách mới này giúp kế toán tối ưu công việc, báo cáo chính xác hơn và tránh được rủi ro lớn khi kiểm toán hay thanh tra thuế.
Để đáp ứng những thay đổi này một cách nhanh chóng, chính xác và tự động hóa quy trình nghiệp vụ, phần mềm kế toán ACMan đã sẵn sàng cập nhật và hỗ trợ theo Thông tư 99/2025/TT-BTC và các chính sách mới 2026. Hãy trải nghiệm ACMan ngay hôm nay để tối ưu công tác kế toán, nhân sự và quản trị doanh nghiệp một cách toàn diện.
Website: acman.vn
Fanpage: Công ty Cổ phần ACMan
Công ty cổ phần phát triển công nghệ ACMan
Hotline: 0966 04 34 34
Email: sales@acman.vn
