Trong quá trình lập báo cáo tài chính và quyết toán thuế, một trong những nội dung khiến nhiều kế toán doanh nghiệp dễ nhầm lẫn nhất hiện nay là việc ghi nhận thuế thu nhập hoãn lại. Đặc biệt, sau khi Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực, nhiều doanh nghiệp bắt đầu rà soát lại cách sử dụng Tài khoản 243 để đảm bảo phản ánh đúng chênh lệch tạm thời được khấu trừ và nghĩa vụ thuế tương lai. Trong bài viết này, ACMan sẽ giúp các bạn làm rõ các khái niệm liên quan tới Tài khoản 243 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC.
1. Tài khoản 243 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC là gì?
Tài khoản 243 – Tài sản thuế thu nhập hoãn lại theo Thông tư 99 là tài khoản kế toán dùng để phản ánh giá trị hiện có và tình hình biến động của tài sản thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại.
Cụ thể, tài sản thuế thu nhập hoãn lại phát sinh từ các khoản:
– Chênh lệch tạm thời được khấu trừ;
– Giá trị được khấu trừ chuyển sang các năm sau của các khoản lỗ tính thuế chưa sử dụng;
2. Nguyên tắc kế toán tài khoản 243 theo thông tư 99/2025/TT-BTC
Dưới đây là nguyên tắc kế toán và cách ghi nhận tài khoản 243 theo hướng dẫn của Thông tư 99/2025/TT-BTC mà doanh nghiệp cần lưu ý:
2.1. Mục đích sử dụng
Tài khoản 243 được sử dụng để phản ánh giá trị hiện có và sự biến động (tăng/giảm) của tài sản thuế thu nhập hoãn lại.
Tài sản thuế thu nhập hoãn lại được xác định theo công thức:
Tài sản thuế thu nhập hoãn lại = (Chênh lệch tạm thời được khấu trừ) + [(Giá trị được khấu trừ chuyển sang năm sau của các khoản lỗ tính thuế và ưu đãi thuế chưa sử dụng) x (Thuế suất thuế TNDN hiện hành (%))]
Trường hợp tại thời điểm ghi nhận nhận tài sản thuế thu nhập hoãn lại đã biết trước sự thay đổi về thuế suất trong tương lai, nếu thời gian hoàn nhập rơi vào thời kỳ thuế suất mới có hiệu lực thì việc ghi nhận tài sản thuế hoãn lại phải áp dụng theo thuế suất mới.
2.2. Cơ sở tính thuế của tài sản hoặc nợ phải trả và Chênh lệch tạm thời
Theo Thông tư 99, cơ sở tính thuế được xác định như sau:
– Cơ sở tính thuế của tài sản: là giá trị sẽ được trừ khỏi thu nhập chịu thuế khi thu hồi tài sản. Nếu thu nhập không phải chịu thuế thì cơ sở tính thuế chính là giá trị ghi sổ của tài sản đó.
– Cơ sở tính thuế của nợ phải trả: là giá trị ghi sổ trừ đi phần giá trị sẽ được khấu trừ vào thu nhập chịu thuế khi thanh toán nợ phải trả trong các kỳ tương lai
– Cơ sở tính thuế của doanh thu nhận trước: là giá trị ghi sổ trừ đi phần giá trị doanh thu không phải chịu thuế trong tương lai.
Chênh lệch tạm thời là phần chênh lệch giữa giá trị ghi sổ kế toán của tài sản hoặc nợ phải trả trong Báo cáo tính hình tài chính và cơ sở tính thuế của tài sản hoặc nợ phải trả đó. Chênh lệch tạm thời gồm 2 loại: Chênh lệch tạm thời được khấu trừ và Chênh lệch tạm thời chịu thuế.
Trong đó, chênh lệch tạm thời được khấu trừ là các khoản chênh lệch tạm thời làm phát sinh các khoản được khấu trừ khi xác định thu nhập chịu thuế trong tương lai khi giá trị ghi sổ của các khoản mục tài sản được thu hồi hoặc nợ phải trả được thanh toán:
– Chênh lệch tạm thời về thời gian chỉ là một dạng của chênh lệch tạm thời.
– Các khoản chênh lệch tạm thời giữa giá trị ghi sổ của tài sản hoặc nợ phải trả so với cơ sở tính thuế của tài sản hoặc nợ phải trả đó có thể không phải là chênh lệch tạm thời về mặt thời gian. Ví dụ: khi doanh nghiệp đánh giá lại tài sản làm thay đổi giá trị ghi sổ, trong khi cơ sở tính thuế không thay đổi, sẽ phát sinh chênh lệch tạm thời. Tuy nhiên, nếu thời điểm thu hồi giá trị ghi sổ trùng với thời điểm khấu trừ thuế, thì chênh lệch này không được coi là chênh lệch tạm thời về thời gian.
– Kế toán không tiếp tục sử dụng khái niệm “chênh lệch vĩnh viễn” để phân biệt với chênh lệch tạm thời, bởi các khoản mục tài sản và nợ phải trả đều có thời hạn thu hồi hoặc thanh toán nhất định, đồng nghĩa với việc thời điểm ảnh hưởng đến thu nhập chịu thuế là hữu hạn.
2.3. Điều kiện ghi nhận tài sản thuế thu nhập hoãn lại
Trường hợp doanh nghiệp dự tính chắc chắn thu được lợi nhuận tính thuế thu nhập trong tương lai để dùng các khoản chênh lệch tạm thời được khấu trừ, các khoản lỗ tính thuế và ưu đãi thuế chưa sử dụng, doanh nghiệp được ghi nhận tài sản thuế thu nhập hoãn lại đối với:
– Tất cả các chênh lệch tạm thời được khấu trừ, trừ các khoản phát sinh từ việc ghi nhận ban đầu của tài sản hoặc nợ phải trả từ một giao dịch mà không phải là giao dịch hợp nhất kinh doanh; và không có ảnh hưởng đến cả lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế (hoặc lỗ tính thuế) tại thời điểm giao dịch.
– Giá trị còn được khấu trừ của khoản lỗ tính thuế và ưu đãi về thuế chưa sử dụng chuyển sang năm sau.
3. Kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản 243 – Tài sản thuế thu nhập hoãn lại
– Bên Nợ: Giá trị tài sản thuế thu nhập hoãn lại tăng.
– Bên Có: Giá trị tài sản thuế thu nhập hoãn lại giảm.
– Số dư bên Nợ: Giá trị tài sản thuế thu nhập hoãn lại còn lại tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.
>>> Xem thêm:
Hướng dẫn Tài khoản 241 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
Hướng dẫn Tài khoản 242 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
4. Hướng dẫn hạch toán một số nghiệp vụ phổ biến của Tài khoản 243
– Nếu tài sản thuế thu nhập hoãn lại phát sinh trong năm lớn hơn tài sản thuế thu nhập hoãn lại được hoàn nhập trong năm, doanh nghiệp ghi tăng tài sản thuế thu nhập hoãn lại là số chênh lệch giữa số tài sản thuế thu nhập hoãn lại phát sinh lớn hơn số được hoàn nhập trong năm, ghi:
- Nợ TK 243 – Tài sản thuế thu nhập hoãn lại
- Có TK 8212 – Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại.
– Nếu tài sản thuế thu nhập hoãn lại phát sinh trong năm nhỏ hơn tài sản thuế thu nhập hoãn lại được hoàn nhập trong năm, doanh nghiệp ghi giảm tài sản thuế thu nhập hoãn lại là số chênh lệch giữa số tài sản thuế thu nhập hoãn lại phát sinh nhỏ hơn số được hoàn nhập trong năm, ghi:
- Nợ TK 8212 – Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại
- Có TK 243 – Tài sản thuế thu nhập hoãn lại.
Có thể thấy, Tài khoản 243 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC là một trong những tài khoản quan trọng giúp doanh nghiệp ghi nhận và phân bổ các khoản chi phí dài hạn đúng nguyên tắc kế toán. Nếu sử dụng đúng, doanh nghiệp sẽ đảm bảo báo cáo tài chính chính xác, kiểm soát tốt chi phí và hạn chế rủi ro khi quyết toán thuế.
Tuy nhiên, trên thực tế, việc theo dõi TK 243 bằng phương pháp thủ công thường khá phức tạp, đặc biệt với doanh nghiệp có nhiều khoản chi phí phân bổ dài hạn. Đây là lý do ngày càng nhiều doanh nghiệp lựa chọn phần mềm kế toán để tự động hóa quy trình và giảm sai sót.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang cần một giải pháp kế toán hỗ trợ theo dõi thuế hoãn lại, quản lý chênh lệch kế toán – thuế và lập báo cáo tài chính chính xác, hãy sử dụng phần mềm kế toán ACMan cho đơn vị của mình ngay hôm nay.
Để được tư vấn chi tiết và trải nghiệm thử miễn phí sản phẩm, xin quý khách vui lòng liên hệ:
Công ty cổ phần phát triển công nghệ ACMan
Website: acman.vn
Fanpage: Công ty Cổ phần ACMan
Hotline: 0966 04 34 34
Email: sales@acman.vn
