Với việc Bộ Tài chính ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC (có hiệu lực từ 01/01/2026) để thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC, nhiều quy định trọng yếu về kế toán doanh nghiệp đã được cập nhật, trong đó có phần về đơn vị tiền tệ kế toán. Đây là nội dung rất thiết yếu đối với bộ phận kế toán, tài chính doanh nghiệp, vì nó quyết định cách ghi sổ, báo cáo tài chính và xử lý nghiệp vụ ngoại tệ. Hiểu đúng và áp dụng chính xác quy định này về Đơn vị tiền tệ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC sẽ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro sai lệch số liệu, tuân thủ pháp luật kế toán và nâng cao tính minh bạch tài chính.
1. Quy định về đơn vị tiền tệ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
Theo Điều 4 của Thông tư 99/2025/TT-BTC, Đơn vị tiền tệ sử dụng trong kế toán là Đồng Việt Nam (ký hiệu quốc gia: “đ”; ký hiệu quốc tế: “VND”), được áp dụng cho việc ghi sổ kế toán, lập và trình bày Báo cáo tài chính của doanh nghiệp.
Trường hợp doanh nghiệp có hoạt động thu, chi chủ yếu bằng ngoại tệ và đáp ứng các điều kiện tại khoản 2, khoản 3, khoản 4 Điều 4 Thông tư 99/2025/TT-BTC này, doanh nghiệp được lựa chọn một loại ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ trong kế toán để ghi sổ kế toán và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về lựa chọn này.
Điều này là một thay đổi đáng kể so với nhiều cách áp dụng trước đây và phản ánh sự linh hoạt hơn trong việc ghi nhận nghiệp vụ của các doanh nghiệp quốc tế hóa hoặc có giao dịch ngoại tệ lớn.
2. Cách xác định đơn vị tiền tệ trong kế toán
Doanh nghiệp xác định đơn vị tiền tệ trong kế toán căn cứ vào các yếu tố sau:
– Đơn vị tiền tệ ảnh hưởng chính đến giá bán hàng hóa, dịch vụ, thường được sử dụng để niêm yết giá và thanh toán;
– Đơn vị tiền tệ ảnh hưởng chính đến chi phí nhân công, nguyên vật liệu và các chi phí sản xuất – kinh doanh khác, thường được dùng để thanh toán cho các khoản chi phí này.
Trường hợp căn cứ vào các yếu tố tại khoản 2 Điều 31 Thông tư 99/2025/TT-BTC mà doanh nghiệp chưa xác định được đơn vị tiền tệ trong kế toán, các yếu tố sau đây cũng được xem xét:
– Đơn vị tiền tệ được sử dụng để huy động nguồn lực tài chính, như khi phát hành công cụ nợ hoặc công cụ vốn;
– Đơn vị tiền tệ thường xuyên thu được từ hoạt động kinh doanh và được dùng để tích trữ.
>>> Xem thêm:
Quy định về chứng từ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
3. Nguyên tắc khi thay đổi đơn vị tiền tệ trong kế toán
Nguyên tắc thay đổi đơn vị tiền tệ trong kế toán: Doanh nghiệp được phép thay đổi đơn vị tiền tệ trong kế toán khi có sự thay đổi lớn về hoạt động quản lý và kinh doanh dẫn đến việc đơn vị tiền tệ đang sử dụng không còn đáp ứng các điều kiện quy định tại khoản 2, khoản 3, khoản 4 Điều 4 Thông tư 99/2025/TT-BTC. Việc thay đổi này chỉ được thực hiện tại thời điểm bắt đầu niên độ kế toán mới.
Nguyên tắc lập Báo cáo tài chính khi thay đổi đơn vị tiền tệ trong kế toán:
– Tại kỳ kế toán đầu tiên kể từ khi thay đổi, doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi số dư các khoản mục trên sổ kế toán và Báo cáo tình hình tài chính sang đơn vị tiền tệ mới theo tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình (là trung bình cộng giữa tỷ giá mua chuyển khoản và tỷ giá bán chuyển khoản) của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch tại ngày thay đổi đơn vị tiền tệ trong kế toán.
– Đối với thông tin so sánh (cột kỳ trước) trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, doanh nghiệp sử dụng tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch tại kỳ kế toán liền kề trước kỳ thay đổi đơn vị tiền tệ trong kế toán.
– Doanh nghiệp có trách nhiệm trình bày rõ trên Bản thuyết minh Báo cáo tài chính về lý do thay đổi đơn vị tiền tệ trong kế toán cũng như các ảnh hưởng đối với Báo cáo tài chính do việc thay đổi này.
Có thể thấy, quy định về đơn vị tiền tệ kế toán trong Thông tư 99/2025/TT-BTC là một điểm cập nhật rất quan trọng, đặc biệt nếu doanh nghiệp có giao dịch ngoại tệ lớn. Việc hiểu rõ điều kiện lựa chọn ngoại tệ, nguyên tắc thay đổi, cách quy đổi và xử lý chênh lệch tỷ giá giúp doanh nghiệp vận hành minh bạch, tuân thủ pháp luật và kiểm soát tốt hơn rủi ro tài chính.
Bên cạnh đó, để đảm bảo việc thực thi quy định này một cách chính xác và hiệu quả, doanh nghiệp nên sử dụng phần mềm kế toán chuyên nghiệp, và ACMan chính là giải pháp lý tưởng được nhiều đơn vị tin tưởng lựa chọn.
Mọi chi tiết về sản phẩm, xin quý khách vui lòng liên hệ:
Website: acman.vn
Fanpage: Công ty Cổ phần ACMan
Công ty cổ phần phát triển công nghệ ACMan
Hotline: 0966 04 34 34
Email: sales@acman.vn
