Trong hệ thống kế toán doanh nghiệp, Tài khoản 152 – Nguyên liệu, vật liệu là một trong những tài khoản quan trọng mà mọi kế toán cần phải lưu ý. Thêm vào đó, từ 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC đã có những điều chỉnh về cấu trúc, nội dung phản ánh của tài khoản này. Trong bài viết dưới đây, ACMan sẽ hướng dẫn chi tiết về Tài khoản 152 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC để giúp kế toán vận hành chính xác, minh bạch và hiệu quả hơn trong công việc.
1. Tài khoản 152 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC là tài khoản gì?
Tài khoản 152 – Nguyên liệu, vật liệu theo Thông tư 99/2025/TT-BTC là tài khoản thuộc nhóm hàng tồn kho, dùng để phản ánh giá trị hiện có và tình hình biến động tăng, giảm của nguyên liệu, vật liệu tại kho doanh nghiệp hoặc các địa điểm bảo quản hàng tồn kho của doanh nghiệp (ngoại trừ nguyên liệu, vật liệu đã được phản ánh vào Tài khoản 151 – Hàng mua đang đi đường và Tài khoản 158 – Nguyên liệu, vật tư tại kho bảo thuế).
Tùy thuộc vào đặc điểm sản xuất kinh doanh và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp, nguyên liệu và vật liệu có thể được phân loại như sau:
– Nguyên liệu, vật liệu chính: Đây là các loại nguyên liệu, vật liệu góp phần cấu thành nên thực thể chính của sản phẩm trong quá trình sản xuất. Khái niệm này gắn liền với từng doanh nghiệp sản xuất cụ thể. Ngoài ra, nguyên liệu, vật liệu chính còn bao gồm cả bán thành phẩm mua ngoài nhằm tiếp tục quá trình sản xuất hoặc chế tạo ra thành phẩm.
– Vật liệu phụ: Là những loại vật liệu không cấu thành thực thể chính của sản phẩm nhưng khi kết hợp với vật liệu chính sẽ làm thay đổi về màu sắc, mùi vị, hình dáng hoặc nâng cao chất lượng sản phẩm. Đồng thời, vật liệu phụ còn hỗ trợ quá trình chế tạo sản phẩm, phục vụ yêu cầu công nghệ, kỹ thuật, bảo quản, đóng gói hoặc phục vụ cho quá trình lao động.
– Nhiên liệu: Bao gồm các chất có khả năng cung cấp nhiệt trong quá trình sản xuất và kinh doanh, giúp đảm bảo hoạt động chế tạo sản phẩm diễn ra thuận lợi. Nhiên liệu có thể ở dạng lỏng, rắn hoặc khí.
– Vật tư thay thế: Là các vật tư dùng để thay thế hoặc sửa chữa máy móc thiết bị, phương tiện vận tải, cũng như các công cụ, dụng cụ phục vụ sản xuất.
– Vật liệu và thiết bị xây dựng cơ bản: Bao gồm vật liệu và thiết bị phục vụ cho các hoạt động xây dựng cơ bản. Với thiết bị xây dựng cơ bản, phạm vi bao gồm cả thiết bị cần lắp đặt, không cần lắp đặt, công cụ, khí cụ và các vật kết cấu dùng để lắp đặt vào công trình xây dựng.
2. Nguyên tắc kế toán tài khoản 152 theo Thông tư 99
Việc hạch toán nguyên liệu, vật liệu trên Tài khoản 152 phải tuân thủ hướng dẫn tại Thông tư 99/2025/TT-BTC như sau:
– Kế toán nhập, xuất, tồn kho nguyên liệu, vật liệu trên Tài khoản 152 phải được thực hiện theo nguyên tắc giá gốc quy định trong Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 – Hàng tồn kho. Nội dung giá gốc của nguyên liệu, vật liệu được xác định tùy theo từng nguồn nhập như sau:
- Giá gốc của nguyên liệu, vật liệu mua ngoài: Giá gốc bao gồm giá mua trên hóa đơn và các loại thuế không được hoàn lại theo quy định pháp luật thuế, cùng các chi phí phát sinh trực tiếp như vận chuyển, bốc xếp, bảo quản, phân loại, bảo hiểm từ nơi mua đến kho của doanh nghiệp, cũng như các chi phí khác liên quan và số hao hụt tự nhiên theo định mức (nếu có).
- Trường hợp thuế GTGT hàng nhập khẩu được khấu trừ, giá gốc phản ánh theo giá mua chưa gồm thuế GTGT; nếu không được khấu trừ, giá gốc bao gồm cả thuế GTGT.
- Với nguyên liệu, vật liệu nhập khẩu hoặc mua bằng ngoại tệ, áp dụng theo hướng dẫn xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái tại Tài khoản 413.
- Giá gốc của nguyên liệu, vật liệu tự chế biến: Giá gốc là tổng giá thực tế nguyên liệu, vật liệu xuất dùng để chế biến cộng với chi phí chế biến phát sinh.
- Giá gốc của nguyên liệu, vật liệu thuê ngoài gia công chế biến: Giá gốc gồm giá thực tế nguyên liệu, vật liệu xuất cho bên gia công, chi phí vận chuyển đến và từ nơi gia công, cùng tiền thuê gia công chế biến.
- Giá gốc của nguyên liệu nhận góp vốn: Giá trị được các bên góp vốn thỏa thuận, đánh giá và thống nhất phù hợp với quy định pháp luật.
– Kế toán chi tiết nguyên liệu, vật liệu được thực hiện theo từng kho, loại, nhóm và từng loại nguyên liệu, vật liệu cụ thể. Trường hợp doanh nghiệp sử dụng giá tạm tính để theo dõi chi tiết nhập, xuất nguyên liệu, vật liệu, cuối kỳ phải tính hệ số chênh lệch giữa giá thực tế và giá tạm tính của nguyên liệu, vật liệu làm cơ sở tính giá thực tế của nguyên liệu, vật liệu xuất dùng trong kỳ.
– Đối với nguyên vật liệu không thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, như nguyên vật liệu nhận giữ hộ, nhận để gia công,… thì không phản ánh trên Tài khoản 152, mà doanh nghiệp cần mở sổ chi tiết riêng để theo dõi sản phẩm, hàng hóa, vật tư, tài sản nhận giữ hộ, ký gửi, ủy thác xuất nhập khẩu, gia công,… đồng thời thuyết minh trong Báo cáo tài chính nhằm đảm bảo tính minh bạch.
3. Kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản 152 – Nguyên liệu, vật liệu
– Bên Nợ
- Trị giá thực tế của nguyên liệu, vật liệu nhập kho do mua ngoài, tự chế, thuê ngoài gia công, chế biến, nhận góp vốn hoặc từ các nguồn khác;
- Trị giá nguyên liệu, vật liệu thừa phát hiện khi kiểm kê;
– Bên Có:
- Trị giá thực tế của nguyên liệu, vật liệu xuất kho dùng vào sản xuất, kinh doanh, để bán, thuê ngoài gia công chế biến, hoặc đưa đi góp vốn,…;
- Trị giá nguyên liệu, vật liệu trả lại người bán hoặc được giảm giá hàng mua;
- Chiết khấu thương mại được hưởng sau khi mua nguyên liệu, vật liệu;
- Trị giá nguyên liệu, vật liệu hao hụt, mất mát phát hiện khi kiểm kê;
– Số dư bên Nợ: Trị giá thực tế của nguyên liệu, vật liệu tồn kho tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.
>>> Xem thêm:
Hướng dẫn Tài khoản 138 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
Hướng dẫn Tài khoản 151 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
4. Một số nghiệp vụ hạch toán thường gặp của Tài khoản 152
4.1. Mua nguyên liệu, vật liệu về nhập kho
Khi mua nguyên liệu, vật liệu về nhập kho, căn cứ hóa đơn, phiếu nhập kho và các chứng từ có liên quan phản ánh giá trị nguyên liệu, vật liệu nhập kho:
– Nợ TK 152 – Nguyên liệu, vật liệu
– Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (1331) (nếu có)
– Có các TK 111, 112, 141, 331,… (tổng giá thanh toán).
4.2. Đối với nguyên liệu, vật liệu nhập khẩu
– Khi nhập khẩu nguyên liệu, vật liệu, ghi:
- Nợ TK 152 – Nguyên liệu, vật liệu
- Có TK 331 – Phải trả cho người bán
- Có TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp (33312) (nếu thuế GTGT đầu vào của hàng nhập khẩu không được khấu trừ)
- Có TK 3332 – Thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có)
- Có TK 3333 – Thuế xuất, nhập khẩu (chi tiết thuế nhập khẩu).
- Có TK 33381 – Thuế bảo vệ môi trường (nếu có).
– Nếu thuế GTGT đầu vào của hàng nhập khẩu được khấu trừ, ghi:
- Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ
- Có TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp (33312).
Trường hợp mua nguyên vật liệu có trả trước cho người bán một phần bằng ngoại tệ thì phần giá trị nguyên vật liệu tương ứng với số ngoại tệ trả trước được ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm ứng trước. Phần giá trị nguyên vật liệu bằng ngoại tệ chưa trả được ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận nguyên vật liệu.
4.3. Các chi phí về thu mua, bốc xếp, vận chuyển nguyên liệu, vật liệu từ nơi mua về kho doanh nghiệp
– Nợ TK 152 – Nguyên liệu, vật liệu
– Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (1331) (nếu có)
– Có các TK 111, 112, 141, 331,…
4.4. Đối với nguyên liệu, vật liệu nhập kho do tự chế
– Khi xuất kho nguyên liệu, vật liệu để tự chế biến, ghi:
- Nợ TK 154 – Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang
- Có TK 152 – Nguyên liệu, vật liệu.
– Khi nhập kho nguyên liệu, vật liệu tự chế, ghi:
- Nợ TK 152 – Nguyên liệu, vật liệu
- Có TK 154 – Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang.
Có thể thấy. Tài khoản 152 – Nguyên vật liệu là một trong những tài khoản trọng yếu trong hệ thống kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, phản ánh chính xác giá trị nguyên vật liệu đã nhập kho và phục vụ cho việc tính giá vốn, báo cáo tài chính và kiểm kê tồn kho.
Để quản lý nguyên vật liệu hiệu quả theo Thông tư 99, tránh sai sót khi hạch toán, đối chiếu tồn kho và tự động hóa quy trình kiểm kê, doanh nghiệp nên lựa chọn phần mềm kế toán chuyên nghiệp như ACMan. ACMan đã cập nhật sẵn hệ thống tài khoản theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, hỗ trợ kiểm soát nghiệp vật liệu từ nhập – xuất – tồn – kiểm kê – báo cáo, giúp kế toán tiết kiệm thời gian, giảm rủi ro và sẵn sàng đáp ứng mọi yêu cầu kiểm toán – quyết toán – quản trị nội bộ.
Các bạn kế toán và doanh nghiệp nếu cần tư vấn chi tiết và trải nghiệm thử miễn phí sản phẩm xin vui lòng liên hệ với chúng tôi để được giải đáp:
Công ty cổ phần phát triển công nghệ ACMan
Website: acman.vn
Fanpage: Công ty Cổ phần ACMan
Hotline: 0966 04 34 34
Email: sales@acman.vn
