Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, đưa ra hệ thống tài khoản và nguyên tắc hạch toán mới — yêu cầu mỗi doanh nghiệp phải rà soát, cập nhật sổ sách và quy trình kế toán cho phù hợp. Trong đó, Tài khoản 131 – Phải thu của khách hàng là một trong các tài khoản động, dễ phát sinh sai sót nếu không được quản lý chặt chẽ. Tuy nhiên, việc hiểu và áp dụng đúng Tài khoản 131 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC lại không đơn giản, đặc biệt trong các doanh nghiệp có nhiều đơn hàng, nhiều hợp đồng hoặc chính sách thanh toán đa dạng.
1. Tài khoản 131 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC là gì ?
Tài khoản 131 theo Thông tư 99 vẫn giữ nguyên tên gọi như của Thông tư 200 là tài khoản “ Phải thu khách hàng”, dùng để phản ánh các khoản nợ phải thu của khách hàng và tình hình thanh toán các khoản nợ phải thu của doanh nghiệp với khách hàng về tiền bán sản phẩm, hàng hóa, Bất động sản đầu tư, Tài sản cố định, các khoản đầu tư tài chính, cung cấp dịch vụ.
Trong đó, các khoản nợ phải thu của khách hàng là khoản nợ phải thu mà quyền thu tiền chỉ phụ thuộc vào yếu tố thời gian
Tài khoản 113 còn dùng để phản ánh các khoản phải thu của người nhận thầu xây dựng cơ bản (XDCB) với người giao thầu về khối lượng công tác XDCB đã hoàn thành.
2. Nguyên tắc kế toán tài khoản 131 – phải thu khách hàng
Khi hạch toán tài khoản 131 theo thông tư 99/2025/TT-BTC, kế toán doanh nghiệp cần đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc sau:
– Theo dõi chi tiết từng đối tượng và kỳ hạn thu hồi: Các khoản phải thu cần được hạch toán chi tiết t theo từng khách hàng, từng nội dung phải thu, theo dõi chi tiết kỳ hạn thu hồi (từ 12 tháng trở xuống hay trên 12 tháng kể từ thời điểm kết thúc kỳ kế toán) và ghi chép theo từng lần thanh toán.Đối tượng phải thu là các khách hàng có quan hệ kinh tế với doanh nghiệp về mua sản phẩm, hàng hóa, nhận cung cấp dịch vụ, kể cả TSCĐ, BĐSĐT, các khoản đầu tư tài chính.
– Hạch toán khoản phải thu từ hoạt động ủy thác xuất khẩu: Bên giao ủy thác xuất khẩu ghi nhận khoản phải thu từ bên nhận ủy thác xuất khẩu trong TK 131 như giao dịch bán hàng thông thường, phản ánh đúng giá trị tiền bán hàng xuất khẩu.
– Phân loại, đánh giá khả năng thu hồi để trích lập dự phòng: Trước khi lập Báo cáo tài chính, doanh nghiệp cần phân loại các khoản phải thu thành: có khả năng thu hồi đúng hạn, bị quá hạn hoặc chưa quá hạn nhưng khó có khả năng thu hồi. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp thực hiện trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo đúng quy định.
3. Kết cấu và nội dung phản ánh của Tài khoản 131 – Phải thu của khách hàng theo TT 99/2025/TT-BTC
– Bên Nợ:
- Số tiền phải thu của khách hàng phát sinh trong kỳ khi bán sản phẩm, hàng hóa, BĐS đầu tư, TSCĐ, dịch vụ, các khoản đầu tư tài chính;
- Số tiền thừa trả lại cho khách hàng;
- Đánh giá lại các khoản phải thu của khách hàng là khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ (trường hợp tỷ giá ngoại tệ tăng so với đơn vị tiền tệ trong kế toán).
– Bên Có:
- Số tiền khách hàng đã trả nợ;
- Số tiền đã nhận ứng trước, trả trước của khách hàng;
- Doanh thu của số hàng đã bán bị người mua trả lại (có thuế GTGT hoặc không có thuế GTGT);
- Số chiết khấu thanh toán, chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán cho người mua;
- Đánh giá lại các khoản phải thu của khách hàng là khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ (trường hợp tỷ giá ngoại tệ giảm so với đơn vị tiền tệ trong kế toán).
– Số dư bên Nợ: Số tiền còn phải thu của khách hàng tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.
– Số dư bên Có: Tài khoản này có thể có số dư bên Có. Số dư bên Có phản ánh số tiền nhận trước hoặc số đã thu nhiều hơn số phải thu của khách hàng chi tiết theo từng đối tượng cụ thể. Khi lập Báo cáo tình hình tài chính, doanh nghiệp lấy số dư chi tiết theo từng đối tượng phải thu của tài khoản này để ghi vào cả hai chỉ tiêu bên “Tài sản” và bên “Nguồn vốn”.
>>> Xem thêm:
Hướng dẫn Tài khoản 121 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
Hướng dẫn Tài khoản 128 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
Tài khoản 131 – Phải thu của khách hàng là một mắt xích quan trọng trong quản trị tài chính doanh nghiệp: nó ảnh hưởng trực tiếp tới doanh thu, dòng tiền và rủi ro tín dụng. Áp dụng chính xác nguyên tắc hạch toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, kết hợp quy trình kiểm soát chặt chẽ và công cụ tự động sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu sai sót, tối ưu thu hồi công nợ và minh bạch báo cáo.
Nếu bạn cần một giải pháp giúp tự động hóa việc ghi nhận, đối chiếu, nhắc nợ và trích lập dự phòng theo chính sách nội bộ thì phần mềm kế toán ACMan luôn sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp bạn vận hành chính xác, an toàn và hiệu quả.
Để được tư vấn chi tiết và trải nghiệm thử miễn phí phần mềm kế toán ACMan, xin quý khách vui lòng liên hệ:
Website: acman.vn
Fanpage: Công ty Cổ phần ACMan
Công ty cổ phần phát triển công nghệ ACMan
Hotline: 0966 04 34 34
Email: sales@acman.vn
