Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực đã mang đến nhiều thay đổi quan trọng trong hệ thống tài khoản kế toán doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm tài khoản liên quan đến đầu tư tài chính dài hạn. Trong đó, Tài khoản 128 – Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn là nội dung được rất nhiều kế toán quan tâm bởi nó không chỉ phản ánh đúng tình hình tài chính của doanh nghiệp, mà còn tác động lớn đến đánh giá hiệu quả đầu tư và lập báo cáo tài chính cuối kỳ. Việc hiểu và áp dụng đúng Tài khoản 128 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu được rất nhiều rủi ro trong công tác kế toán.
1. Tài khoản 128 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC là gì?
Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, Tài khoản 128 – Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn dùng để phản ánh số dư hiện có và biến động tăng, giảm của các khoản đầu tư mà doanh nghiệp nắm giữ đến ngày đáo hạn.
Các khoản đầu tư phản ánh tại TK 128 bao gồm:
– Tiền gửi có kỳ hạn tại ngân hàng
– Giấy tờ có giá (tín phiếu, kỳ phiếu, chứng chỉ tiền gửi)
– Trái phiếu và cổ phiếu ưu đãi phân loại là nợ phải trả
– Các khoản cho vay đến ngày đáo hạn với mục đích thu lãi định kỳ
– Các khoản đầu tư tương tự khác.
Tài khoản 128 không bao gồm các chứng khoán và công cụ nợ được mua bán nhằm kiếm lời (được phản ánh tại Tài khoản 121 – Chứng khoán kinh doanh).
2. Nguyên tắc kế toán tài khoản 128 – Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn
Theo hướng dẫn tại Mục B Phụ lục 2 Hệ thống tài khoản kế toán doanh nghiệp ban hành kèm theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, nguyên tắc kế toán tài khoản 128 – Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn được quy định như sau:
– Doanh nghiệp phải mở sổ chi tiết để theo dõi từng khoản đầu tư đến ngày đáo hạn theo kỳ hạn, từng đối tượng, loại nguyên tệ và số lượng cụ thể. Khi lập Báo cáo tài chính, căn cứ vào thời hạn còn lại của khoản đầu tư (dưới hoặc trên 12 tháng kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán) để phân loại vào tài sản ngắn hạn hoặc dài hạn tương ứng.
– Các khoản thu nhập từ hoạt động đầu tư như lãi tiền gửi, lãi cho vay, lãi trái phiếu, hoặc thu nhập phát sinh khi thanh lý, nhượng bán các khoản đầu tư này phải được hạch toán đầy đủ, kịp thời vàodoanh thu hoạt động tài chính.
Nếu vào cuối kỳ kế toán có dấu hiệu hoặc bằng chứng cho thấy khoản đầu tư có thể bị tổn thất, doanh nghiệp cần trích lập dự phòng tổn thất theo hướng dẫn tại Tài khoản 229 – Dự phòng tổn thất tài sản.
– Trường hợp doanh nghiệp sở hữu khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn mà phát sinh chiết khấu (giá phát hành thấp hơn mệnh giá trái phiếu) hoặc phụ trội (giá phát hành cao hơn mệnh giá trái phiếu), thì khoản chiết khấu hoặc phụ trội này sẽ được phân bổ dần vào doanh thu hoạt động tài chính theo phương pháp đường thẳng hoặc lãi suất thực, phù hợp với kỳ hạn của khoản đầu tư.
- Tuy nhiên, nếu phần phụ trội được phân bổ hàng kỳ vượt quá mức lãi tính theo lãi suất danh nghĩa của khoản đầu tư thì phần chênh lệch đó sẽ được ghi nhận vào chi phí tài chính.
- Đối với các khoản đầu tư có lãi suất thả nổi được xác định lại định kỳ theo biến động thị trường:
– Nếu việc điều chỉnh lãi suất thả nổi triệt tiêu được chiết khấu hoặc phụ trội liên quan đến lợi thế hoặc bất lợi của công cụ tài chính, thì chiết khấu hoặc phụ trội sẽ được phân bổ cho giai đoạn từ ngày mua đến ngày chốt lãi suất tiếp theo (là ngày xác định lãi suất danh nghĩa theo thị trường).
– Nếu việc cập nhật lãi suất thả nổi không triệt tiêu được chiết khấu hoặc phụ trội liên quan, thì khoản này sẽ được phân bổ đều trong suốt thời gian tồn tại của công cụ.
– Doanh nghiệp có quyền lựa chọn phân bổ chiết khấu hoặc phụ trội theo phương pháp đường thẳng hoặc lãi suất thực cho toàn bộ thời gian của khoản đầu tư, miễn là giữ nguyên phương pháp này một cách nhất quán, tuân thủ quy định của chuẩn mực kế toán Việt Nam.
– Việc xác định tỷ giá giao dịch thực tế, tỷ giá ghi sổ, các giao dịch phát sinh và đánh giá lại các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn là khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ được hướng dẫn tại Tài khoản 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái.
>>> Xem thêm:
Hướng dẫn Tài khoản 113 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
Hướng dẫn Tài khoản 121 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
3. Kết cấu và nội dung phản ánh của Tài khoản 128 theo TT 99/2025/TT-BTC
– Bên Nợ: Giá trị các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn tăng.
– Bên Có: Giá trị các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn giảm.
– Số dư bên Nợ: Giá trị các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn hiện có tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.
– Hệ thống Tài khoản cấp 2: Tài khoản 128 – Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn có 4 tài khoản cấp 2:
- Tài khoản 1281 – Tiền gửi có kỳ hạn: Phản ánh số hiện có và tình hình tăng, giảm của tiền gửi có kỳ hạn và các công cụ tài chính khác có tính chất tương tự tiền gửi có kỳ hạn.
- Tài khoản 1282 – Trái phiếu: Phản ánh số hiện có và tình hình tăng, giảm của các loại trái phiếu mà doanh nghiệp có khả năng và có ý định nắm giữ đến ngày đáo hạn và các công cụ tài chính khác có tính chất tương tự như trái phiếu.
- Tài khoản 1283 – Cho vay: Phản ánh số hiện có và tình hình tăng, giảm của các khoản cho vay theo khế ước giữa các bên phù hợp với quy định của pháp luật. Tùy theo từng hợp đồng, các khoản cho vay theo khế ước có thể được thu hồi một lần tại thời điểm đáo hạn hoặc thu hồi dần từng kỳ.
- Tài khoản 1288 – Các khoản đầu tư khác nắm giữ đến ngày đáo hạn: Phản ánh số hiện có và tình hình tăng, giảm của các khoản đầu tư khác nắm giữ đến ngày đáo hạn (ngoài các khoản tiền gửi có kỳ hạn, trái phiếu và cho vay), như cổ phiếu ưu đãi được phân loại là nợ phải trả, thương phiếu,…
Tài khoản 128 là tài khoản quan trọng phản ánh các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn – một phần không thể thiếu trong cấu trúc tài sản dài hạn của doanh nghiệp. Việc hiểu rõ cách ghi nhận, phân bổ lãi và xử lý các nghiệp vụ liên quan theo Thông tư 99/2025/TT-BTC sẽ giúp doanh nghiệp minh bạch hơn về tài chính và đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật.
Bên cạnh đó, để việc chuyển đổi và hạch toán theo Thông tư 99 trở nên dễ dàng, nhanh chóng và chính xác, doanh nghiệp nên sử dụng phần mềm kế toán ACMan – giải pháp đã sẵn sàng đáp ứng toàn diện Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Hãy liên hệ với chúng tôi và trải nghiệm thử miễn phí phần mềm kế toán ACMan ngay hôm nay để chuẩn hóa hệ thống kế toán và tối ưu hiệu quả quản trị tài chính:
Website: acman.vn
Fanpage: Công ty Cổ phần ACMan
Công ty cổ phần phát triển công nghệ ACMan
Hotline: 0966 04 34 34
Email: sales@acman.vn
