Từ ngày 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực, trở thành căn cứ quan trọng trong việc tổ chức và vận hành chế độ kế toán doanh nghiệp. Trong hệ thống tài khoản kế toán mới, Tài khoản 228 – Đầu tư khác vẫn là một tài khoản quan trọng nhưng cũng dễ bị nhầm lẫn trong thực tế. Vì vậy việc hiểu đúng và hạch toán chính xác Tài khoản 228 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC sẽ giúp doanh nghiệp kiểm soát dòng vốn đầu tư hiệu quả hơn.
1. Tài khoản 228 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC là gì?
Theo Thông tư 99, Tài khoản 228 – Đầu tư khác là tài khoản dùng để phản ánh ánh giá trị hiện có và tình hình biến động tăng, giảm các khoản đầu tư khác không thuộc nhóm đầu tư vào công ty con, công ty liên doanh hoặc công ty liên kết.
2. Nguyên tắc kế toán tài khoản 228 – Đầu tư khác
Theo quy định tại Thông tư 99/2025, Tài khoản 228 được sử dụng để kế toán các khoản đầu tư khác ngoài các khoản đầu tư vào công ty con, công ty liên doanh hoặc công ty liên kết. Việc ghi nhận và phản ánh trên tài khoản này cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
– Tài khoản này phản ánh giá trị hiện có và biến động tăng, giảm của các khoản đầu tư dài hạn khác, bao gồm:
- Các khoản đầu tư vào công cụ vốn của đơn vị khác nhưng không có quyền kiểm soát, đồng kiểm soát hoặc ảnh hưởng đáng kể đối với bên đầu tư; Các khoản đầu tư vào hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) mà doanh nghiệp không có quyền đồng kiểm soát nhưng được hưởng lợi ích phụ thuộc vào lợi nhuận sau thuế của hợp đồng BCC.
- Các khoản đầu tư mang tính chất phi tài chính như: kim loại quý, đá quý quý không sử dụng như nguyên vật liệu để sản xuất sản phẩm hoặc mua vào – bán ra như hàng hóa; Tranh, ảnh, tài liệu, vật phẩm có giá trị được nắm giữ với mục đích chờ tăng giá, không phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường. Trường hợp có bằng chứng chắc chắn và đáng tin cậy cho thấy các khoản đầu tư này bị suy giảm giá trị so với giá thị trường, doanh nghiệp được phép ghi giảm giá trị khoản đầu tư và hạch toán khoản tổn thất vào chi phí tài chính.
- Các khoản đầu tư khác chưa được phân loại vào các nhóm đầu tư cụ thể.
– Doanh nghiệp phải theo dõi chi tiết từng khoản đầu tư khác trên sổ kế toán, bao gồm thông tin về số lượng cổ phiếu, phần vốn góp hoặc giá trị khoản đầu tư tại đơn vị nhận đầu tư.
– Các giao dịch phát sinh liên quan đến khoản đầu tư khác cần được kế toán phù hợp với nguyên tắc kế toán các khoản đầu tư vào đơn vị khác theo quy định chung của Thông tư này.
3. Kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản 228 theo Thông tư 99
Theo Thông tư 99, kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản 228- Đầu tư khác được quy định như sau:
– Bên Nợ: Giá trị các khoản đầu tư khác tăng
– Bên Có: Giá trị các khoản đầu tư khác giảm.
– Số dư bên Nợ: Giá trị khoản đầu tư khác hiện có tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.
Tài khoản 228 – Đầu tư khác có 2 tài khoản cấp 2:
– Tài khoản 2281 – Đầu tư góp vốn vào đơn vị khác: Phản ánh các khoản đầu tư công cụ vốn nhưng doanh nghiệp không có quyền kiểm soát, đồng kiểm soát hoặc có ảnh hưởng đáng kể đối với bên được đầu tư. Ngoài ra, tài khoản này còn phản ánh các khoản đầu tư vào hợp đồng BCC mà doanh nghiệp không có quyền đồng kiểm soát nhưng được hưởng lợi ích phụ thuộc vào lợi nhuận sau thuế của hợp đồng BCC.
– Tài khoản 2288 – Đầu tư khác: Phản ánh các khoản đầu tư vào tài sản phi tài chính ngoài BĐSĐT và các khoản đã được phản ánh trong các tài khoản khác liên quan đến hoạt động đầu tư. Các khoản đầu tư khác có thể gồm kim loại quý, đá quý (không sử dụng như hàng tồn kho), tranh, ảnh, tài liệu, vật phẩm khác có giá trị (ngoài những khoản được phân loại là TSCĐ)… không tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường nhưng được mua với mục đích nắm giữ chờ tăng giá.
>>> Xem thêm:
Hướng dẫn Tài khoản 221 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
Hướng dẫn Tài khoản 222 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
4. Hướng dẫn hạch toán một số nghiệp vụ phổ biến của Tài khoản 228
4.1. Đầu tư mua cổ phiếu hoặc góp vốn dài hạn nhưng không có quyền kiểm soát, đồng kiểm soát
Khi doanh nghiệp đầu tư mua cổ phiếu hoặc góp vốn dài hạn nhưng không có quyền kiểm soát, đồng kiểm soát hoặc ảnh hưởng đáng kể đối với bên được đầu tư:
a) Trường hợp đầu tư bằng tiền
- Nợ TK 228 – Đầu tư khác (2281) (theo giá gốc khoản đầu tư + Chi phí trực tiếp liên quan đến hoạt động đầu tư, như chi phí môi giới,…)
- Có TK 112 – Tiền gửi không kỳ hạn.
- Đồng thời mở sổ chi tiết để theo dõi từng loại cổ phiếu theo mệnh giá (nếu đầu tư dưới hình thức mua cổ phiếu) hoặc theo dõi giá trị vốn điều lệ tại công ty được đầu tư (nếu doanh nghiệp nhận đầu tư không phải là công ty cổ phần).
b) Trường hợp đầu tư bằng tài sản phi tiền tệ
– Trường hợp góp vốn bằng tài sản phi tiền tệ, căn cứ vào giá đánh giá lại vật tư, hàng hóa, TSCĐ, ghi:
- Nợ TK 228 – Đầu tư khác (2281)
- Nợ TK 214 – Hao mòn TSCĐ (giá trị hao mòn lũy kế)
- Nợ TK 811 – Chi phí khác (số chênh lệch giữa giá đánh giá lại nhỏ hơn giá trị ghi sổ của hàng tồn kho hoặc giá trị còn lại của TSCĐ)
- Có các TK 152, 153, 156, 211, 213,… (giá trị ghi sổ của hàng tồn kho hoặc nguyên giá TSCĐ)
- Có TK 711 – Thu nhập khác (số chênh lệch giữa giá đánh giá lại lớn hơn giá trị ghi sổ của hàng tồn kho hoặc giá trị còn lại của TSCĐ).
– Trường hợp mua lại phần vốn góp bằng tài sản cố định:
- Nợ TK 811 – Chi phí khác (giá trị còn lại của TSCĐ đưa đi trao đổi)
- Nợ TK 214 – Hao mòn TSCĐ (giá trị hao mòn)
- Có các TK 211, 213 (nguyên giá).
Đồng thời ghi nhận thu nhập khác và tăng khoản đầu tư dài hạn khác do trao đổi TSCĐ:
- Nợ TK 228 – Đầu tư khác (2281) (tổng giá thanh toán)
- Có TK 711 – Thu nhập khác
- Có TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp (TK 33311) (nếu có).
– Trường hợp mua lại phần vốn góp bằng trao đổi bằng sản phẩm, hàng hóa, khi xuất kho sản phẩm, hàng hóa đưa đi trao đổi, ghi:
- Nợ TK 632 – Giá vốn hàng bán
- Có các TK 155, 156,…
Đồng thời phản ánh doanh thu bán hàng và ghi tăng khoản đầu tư khác:
- Nợ TK 228 – Đầu tư khác (2281) (tổng giá thanh toán)
- Có TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
- Có TK 333 – Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước (33311) (nếu có).
4.2. Kế toán cổ tức, lợi nhuận được chia bằng tiền
– Phản ánh khoản phải thu về cổ tức, lợi nhuận được chia, ghi:
- Nợ TK 138 – Phải thu khác (1388)
- Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính (trường hợp cổ tức, lợi nhuận được chia phân bổ cho giai đoạn sau ngày đầu tư)
- Có TK 228 – Đầu tư khác (2281) (trường hợp cổ tức, lợi nhuận được chia phân bổ cho giai đoạn trước ngày đầu tư).
– Khi nhận được cổ tức, lợi nhuận được chia bằng tiền, ghi:
- Nợ các TK 111, 112
- Có TK 138 – Phải thu khác (1388).
4.3. Bán khoản đầu tư làm mất quyền kiểm soát, đồng kiểm soát hoặc ảnh hưởng đáng kể
Khi nhà đầu tư bán một phần khoản đầu tư vào công ty con, công ty liên doanh, công ty liên kết dẫn đến không còn quyền kiểm soát hoặc không còn quyền đồng kiểm soát hoặc không còn ảnh hưởng đáng kể, ghi:
- Nợ các TK 112, 131…
- Nợ TK 228 – Đầu tư khác (2281)
- Nợ TK 635 – Chi phí tài chính (nếu lỗ)
- Có các TK 221, 222
- Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính (nếu lãi).
4.4. Thanh lý, nhượng bán các khoản đầu tư khác
– Trường hợp bán, thanh lý có lãi, ghi:
- Nợ các TK 112, 131,… (giá bán)
- Có TK 228 – Đầu tư khác (giá trị ghi sổ)
- Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính (giá bán lớn hơn giá trị ghi sổ).
– Trường hợp bán, thanh lý bị lỗ, ghi:
- Nợ các TK 112, 131… (gia bán)
- Nợ TK 635 – Chi phí tài chính (giá bán nhỏ hơn giá trị ghi sổ)
- Có TK 228 – Đầu tư khác (giá trị ghi sổ).
Tóm lại, Tài khoản 228 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC là tài khoản phản ánh các khoản đầu tư khác ngoài nhóm công ty con, công ty liên doanh và công ty liên kết, đồng thời bao quát cả những khoản đầu tư vào công cụ vốn và một số tài sản nắm giữ với mục đích chờ tăng giá. Nắm chắc phạm vi, kết cấu và phương pháp hạch toán của TK 228 sẽ giúp doanh nghiệp ghi sổ đúng bản chất, giảm sai sót và tăng tính minh bạch của báo cáo tài chính.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang cần một giải pháp hỗ trợ hạch toán nhanh, theo dõi chi tiết và cập nhật kịp thời các thay đổi theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, hãy sử dụng phần mềm kế toán ACMan để chuẩn hóa quy trình kế toán, tiết kiệm thời gian xử lý nghiệp vụ và kiểm soát số liệu hiệu quả hơn.
Để được tư vấn chi tiết và trải nghiệm thử miễn phí sản phẩm, xin quý khách vui lòng liên hệ:
Công ty cổ phần phát triển công nghệ ACMan
Website: acman.vn
Fanpage: Công ty Cổ phần ACMan
Hotline: 0966 04 34 34
Email: sales@acman.vn
